คุณธรรมที่ขาดหายไปในสังคมไทย ... ความรับผิดชอบ

เมื่อมาวิเคราะห์ถึงต้นตอของปัญหาความปั่นป่วนวุ่นวายของบ้านเมืองเราในสมัยนี้นั้น สิ่งหนึ่งที่เห็นว่าเราไม่ได้เน้น เราไม่ได้ปลูกฝังเด็กๆ กันอย่างจริงจัง ไม่มีแม้ในคุณธรรมพื้นฐาน 8 ประการ นั่นคือ ความรับผิดชอบต่อตนเองและผู้อื่น เราต้องยอมรับกันตรงๆ ว่าเรา... คนไทย ละเลยตรงนี้ไปจริงๆ สิ่งที่สะกิดใจให้คิด มาจากการสังเกตเด็กนักเรียนที่สอบเข้าเตรียมทหารได้ มีคุณสมบัติประการหนึ่งที่คล้ายๆ กันคือความรับผิดชอบต่อตนเองได้ในเรื่องการเรียน พ่อแม่ยุคนี้เอาใจใส่ลูกมาก รักลูกมาก มากเกินไปด้วยซ้ำ เมื่อมองๆ เด็กๆสมัยนี้ แต่ละคนขาดความรับผิดชอบมากๆ มีผู้ปกครองท่านหนึ่งมาปรึกษาหารือเกี่ยวกับลูกตัวเอง บ่นให้ฟังถึงความไม่ขยันขันแข็ง ขี้เกียจไม่ตั้งใจเรียนเลย ใกล้สอบทีไรต้องคอยบังคับให้อ่านหนังสือ ลงทุนสมัครเรียน ป.โทเองเพื่อเรียนเป็นเพื่อนลูก จะได้อ่านหนังสือด้วยกัน....พยายามช่วยสร้างบรรยากาศให้ดูเหมือนว่าทุกคนต้องเรียนหนังสือ แต่ปรากฏว่าลูกๆ เข้านอนก่อนเสมอ ปล่อยพ่อแม่อ่านหนังสือไป ลูกง่วงแล้ว ขอนอนก่อน... พอสืบสภาพเข้าจริงๆ ปรากฏว่าลูกได้รับการเอาใจใส่อย่างดี ลูกๆ ไม่ต้องรับผิดชอบงานอย่างอื่นใดนอกจากการเรียนหนังสือ ...ชีวิตมีความสมบูรณ์พูนสุข ไม่ต้องกังวลอะไรในชีวิต ถามว่าลูกเคยต้องอดข้าวไหม ? ไม่เคยเลยในชีวิตนี้ หิว...ก็ร้องหาแม่ ทำอะไรไม่ได้ ... ก็ร้องหาพ่อ ทำอะไรผิดพลาด ไม่เป็นไปตามที่ควรจะเป็น ...ก็มองหาแพะรับปาบ มองหาแต่ข้อแก้ตัว ไม่รับผิดชอบกับการกระทำของตนเองเลย นับได้ว่า ไม่ทันสมัยเลยในด้านสังคมวัฒนธรรม  เราอาจจะเข้าใจกันผิดไปกับคำว่าทันสมัย คิดว่าการเจริญทางวัตถุเทคโนโลยีนั้นเป็นการทันสมัยแล้ว แต่ที่จริงแล้ว นอกจากความทันสมัยทางด้านวัตถุเทคโนโลยีแล้ว ยังมีความทันสมัยในด้านสังคมวัฒนธรรม อันได้แก่ความสงบเรียบร้อยของสังคม ทุกคนมีจิตใจสูง เห็นแก่ประโยชน์ของส่วนรวมเป็นที่ตั้ง ทุกคนในสังคมพร้อมที่จะเสียสละความเป็นส่วนตนให้แก่ส่วนรวม มีความเป็นมนุษย์ มีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ เรียกว่าทำตัวเองให้ห่างหรือแตกต่างจากสัตว์เดรฉานให้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการกินการนอน ความเป็นอยู่ที่เป็นวัฒนธรรม นี่คือความทันสมัยทางด้านสังคม ที่จริงแล้วในด้านจิตใจเมืองไทยเราเคยมีความทันสมัยมาก แต่เดี๋ยวนี้เราล้าสมัยไปมากแล้ว ความทันสมัยอีกอย่างหนึ่ง คือ ความทันสมัยทางด้านการเมือง หากเรามองดูสหรัฐอเมริกาเป็นตัวอย่าง เขาแบ่งขั้วการเมืองเป็นสองฝ่ายที่แน่นอนมานานแล้ว เคยเข้าห้ำหั่นกันจนเกิดสงครามกลางเมือง ล้มหายตายจากกันหลายล้านคน เมื่อเขาได้คิด เขาก็พัฒนาขึ้นจนไม่เคยปรากฏว่าจะห้ำหั่นกันอีกจนบ้านเมืองพัง บ้านเมืองเขาเจริญแล้ว ก่อนเลือกตั้งเล่นกันแรงๆ แต่พอรู้ว่าแพ้เขาก็หยุด ไปแสดงความยินดีกับคู่แข่ง บางคนเข้าร่วมกันทำงานเป็นทีมเดียวกันหลังเลือกตั้งอีกต่างหาก นั่นคือความทันสมัยทางด้านการเมือง หันกลับมามองบ้านเรามั่ง จะเห็นว่าได้เอาความเจริญทางด้านเทคโนโลยีเข้ามา ทำให้ข้อมูลข่าวสารกระจายออกไปอย่างรวดเร็ว ไปยังผู้ที่เกี่ยวข้องและผู้ที่ไม่เกี่ยวข้อง เร็วมาก เหมือนกับว่าแทบทุกคนจะรู้ จะเห็นแทบจะพร้อมกัน ข้อมูลจริง หรือข้อมูลเท็จ ล้วนแล้วแต่มาไว กระจายออกไปในวงกว้างเหมือนกัน ในสังคมไทยด้วยแล้วมักจะพิพากษาคนไปก่อนแล้ว หากใช้เทคโนโลยีในการตอกย้ำด้วยข้อมูลข่าวสารจริงบ้างเท็จบ้าง หากไม่ตั้งสติให้ดี ก็จะทำให้เชื่อตามที่ได้รับมา จนกลายเป็นปรากฏการณ์ที่ ความเชื่อเหนือความจริง หลงเชื่อไปแล้ว ถึงแม้ว่าจะผิดไปจากความจริงแต่เชื่อไปแล้ว จะทำให้ไม่ไตร่ตรองหาเหตุผลหรือหาความจริงกันอีก เรียกว่าปิดหูปิดตา ไม่ยอมเปิดใจรับฟังใครอีก นี่คือปรากฏการณ์ที่เมืองไทยเราประสบอยู่ เอาง่ายๆ ว่า หากมีสิ่งที่ดีๆ กับสิ่งที่เลวๆ เข้ามาหาเราในอัตราเร็วที่เท่าๆ กันแล้วคนเราจะโน้มเอียงไปทางไหน ดังนั้น ต้องตั้งหลักให้ดีนะครับ ลูกหลานเราจะดีจริง แน่จริง เก่งจริงได้นั้น อันดับแรกต้องปลูกฝังความรับผิดชอบให้ได้ ต้องค่อยๆ มอบหมายความรับผิดชอบให้กับพวกเขา ทีละเล็กละน้อย ให้สมกับวัยวุฒิที่เขามีอยู่ เด็กอเมริกันต้องนอนคนเดียวตั้งแต่คลอด ต้องรับผิดชอบตนเองมาตั้งแต่ต้น วัดกันตัวต่อตัว จะเห็นความคิดความอ่านความรับผิดชอบต่างจากเด็กไทยเรามาก อยากได้มือถือ ก็ต้องไปทำงานล่วงเวลา ตามแม็คโดนัล หาเงินมาซื้อ หาเงินมาจ่ายค่าโทรศัพท์ ผิดกับเด็กของเรา 100 ทั้ง 100 แบมือขอเงินไปซื้อ ไปจ่าย รับผิดชอบอะไรตรงไหน? จนสุดท้านอนาคตตัวเองก็ยังไม่รับผิดชอบ ให้เป็นภาระรับผิดชอบของพ่อแม่ แท้จริงแล้ว เริ่มต้นที่พ่อแม่ไม่ได้ปลูกผังความรับผิดชอบให้แก่ลูกมาก่อนนั่นเอง

อ.สมเกียรติ